Od autora
Od autora
Słowo wstępne do historii Ścinawy Małej — fascynującej podróży przez archiwa, źródła i zagadki przeszłości.
Poszukiwanie danych
Poszukiwanie danych do napisania historii Ścinawy Małej było fascynujące. Przypominało pudełka puzzli rozrzuconych w dziecięcym pokoju, a każdy obrazek wciągał do układania innego obrazu.
Materiały czerpałem z Internetu, a ich wiarygodność sprawdzałem w dostępnych artykułach oraz sztuczną inteligencją. Stawiałem dziesiątki pytań o szczegóły, daty, miejscowości, osoby, procesy historyczne i przebieg zdarzeń w konkretnym rejonie.
Archiwa i ich losy
Zastanawiające jest, że ta najstarsza historia Ścinawy opiera się głównie na źródłach kościelnych, pochodzących z archiwum lub biblioteki diecezjalnej z Wrocławia. Większość danych pochodzi z XIX i XX wiecznych opracowań niemieckich, wykonanych często przez osoby duchowne. Brakuje tu dokumentów książęcych lub państwowych.
Diecezja Wrocławska
Istnieje ponad 1000 lat. Jej archiwa są traktowane jako własność kościelna i nie zmieniały miejsca przechowywania z powodu zmiany granic — stąd ich wyjątkowa ciągłość i dostępność.
Archiwa cywilne
Archiwa książęce i administracyjne należą do państwa, które je wytworzyło. Zostały rozproszone — można je znaleźć w Berlinie, Pradze, Wiedniu, Moskwie, a być może nawet w USA.
Nadzieja na digitalizację
Niewykluczone, że jeśli archiwa przetrwały wojny, pożary i powodzie, ktoś je zdygitalizuje i dobrze opisze — wtedy pojawią się w Internecie.

Z punktu metodyki badań historycznych, niniejsza historia Ścinawy bazuje głównie na trzecio- i czwartorzędnych źródłach. Dostępne wiadomości pochodzą z wielu opracowań popularno-naukowych, często tylko formalnie wspominających źródła. Źródłami bardzo rzadko były dokumenty oryginalne.
Pionierskie zestawienie
Moim zdaniem, zestawienie danych dotyczących położenia, infrastruktury, władzy, przebiegu działań wojennych i epidemii dotykających Ścinawę w jednym miejscu, jest pionierskie.
Wyzwanie identyfikacji
Dużo wysiłku kosztowało filtrowanie uzyskanych informacji. Wielokrotnie spotykałem błędy przy identyfikacji Ścinawy Małej, Ścinawy Nyskiej i Ścinawy nad Odrą. W rozróżnieniu pomagały niemieckie nazwy Steinau o.s. i Steindorf, położenie w Księstwie Nyskim lub Niemodlińskim/Opolskim, powiat Prudnik/Nysa oraz gmina Korfantów.
Sztuczna inteligencja a Ścinawa
Sztuczna inteligencja ignorowała Ścinawę Małą, faworyzując Ścinawę nad Odrą lub Nyską. Kompleksowe zestawienie historii Ścinawy Małej i Nyskiej jest unikalne ze względu na to rozróżnienie.
Pionierskie zestawienie
Zestawienie danych dotyczących położenia, infrastruktury, władzy, działań wojennych i epidemii dotykających Ścinawę w jednym miejscu jest pionierskie.
Dane zawdzięczam setkom stron i publikacji, które z racji mojego hobby przejrzałem na przestrzeni lat. Z powodu znalezienia licznych błędów przy identyfikacji miejscowości i wydarzeń, nie mogę wskazać konkretnych źródeł, ale dziękuję twórcom za „punkty zaczepienia".
Z hobbystycznym pozdrowieniem,
Józef Garbacz
Emerytowany Lotnik Marynarki Wojennej